5 ngày tham gia khóa học IPS (Internet Power System) của thầy Phạm Thành Long, tôi không chỉ học được nhiều tư duy, chiến lược, kiến thức về hệ thống kinh doanh online, internet marketing, mà có lẽ điều tôi thấy giá trị nhất đó chính là những bài học về cuộc sống mà thầy luôn nhắc nhở trong từng bài học.
Bài học 1: Chữ E trong EEAT — thứ AI không thể cào bằng
EEAT là tiêu chuẩn Google dùng để đánh giá chất lượng nội dung, gồm Experience (Trải nghiệm thực tế) – Expertise (Chuyên môn) – Authoritativeness (Thẩm quyền) – Trustworthiness (Độ tin cậy).
Điều Google đánh giá cao nhất hiện nay chính là Experience – bạn đã thật sự làm, trải qua và tạo ra kết quả, chứ không chỉ tổng hợp kiến thức từ nơi khác.
Thầy dừng lại rất lâu ở chữ đầu tiên. Không phải công cụ, không phải công thức. Thầy nói, chậm, như đang dặn dò từng đứa học trò một: “Cái đầu tiên các bạn phải nhớ, là trải nghiệm của các bạn.”
Ba chữ còn lại rồi cũng có ngày AI học đủ dữ liệu để giả lập gần đúng. Chỉ một thứ AI không chạm vào được: trải nghiệm bằng chính thân xác bạn, không ai sống hộ, không ai sao chép nổi.
Tôi ngồi im, tua lại trong đầu như một cuộn phim cũ. Sản xuất thương hiệu mỹ phẩm của mình và thất bại, mười một cơ sở trà sữa buộc phải đóng cửa vì dịch Covid. Và giữa đúng lúc tối tăm nhất, tôi lại liều mở thêm một nhà hàng mới, chịu tiền mặt bằng suốt hai năm không mở nổi một ngày — để rồi khi du lịch mở cửa trở lại, nó bùng lên thành Xóm Mới Garden hôm nay. Và rất nhiều những trải nghiệm khác, không nhà cung cấp AI nào định giá nổi.
Vậy còn bạn — có trải nghiệm nào bạn đang giấu, vì nghĩ nó xấu hổ, không đáng kể? Nó có thể chính là thứ AI không bao giờ viết thay bạn được.
Trải nghiệm, dù là thành công hay đổ vỡ, hạnh phúc hay đau khổ, đều quý như nhau ở một điểm: không ai sao chép được. AI có thể viết cho bạn một bài phân tích khủng hoảng kinh doanh rất logic, rất đúng khung. Nhưng nó không biết cảm giác tuyệt vọng khi nhìn hàng ngàn hộp phấn nước phải vứt đi, không biết đêm nào là đêm mất ngủ nhất trong hai năm dịch. Cái phần không viết được đó, chính là phần duy nhất còn lại của bạn khi mọi kiến thức khác đã bị cào bằng.
Hãy viết lại toàn bộ trải nghiệm bạn đã có từ lúc nhỏ đến giờ, vì đó chính là những “tư liệu” quý giá nhất của bạn. Và hãy khám phá thế giới thật nhiều, trải nghiệm thật nhiều để tạo thêm nhiều chữ E đầu tiên, để làm phong phú hơn cho cuộc đời của bạn.
Bài học 2: Đừng nói lời vô ích – Hãy nói lời giá trị
“Hãy ghi âm lại tất cả những gì các bạn đang nói.”
Ngày đầu tiên nghe thầy nói câu này, tôi tưởng thầy đùa. Vài ngày sau, ngồi trong lớp từ sáng đến tối, tôi hiểu thầy không đùa chút nào.
Thầy giảng gần như không nghỉ. Mỗi câu thầy nói ra, AI ghi lại, lọc ra ý chính, rồi xếp vào một thứ thầy gọi là “bộ nhớ thứ hai”. Không phải để cất giữ cho có. Mà để dựng nên những skill (kỹ năng/công cụ AI được huấn luyện riêng) mang đúng tư duy, đúng kinh nghiệm của thầy. Một câu ví dụ ngẫu hứng thầy buột miệng lúc giảng bài, cũng có thể trở thành tri thức được lưu lại vĩnh viễn. Không có gì bị bỏ phí.
Còn tôi và các bạn thì sao?
Trong giờ học, có người ghé tai bạn bên cạnh nói chuyện riêng. Ngoài đời, chúng ta hay có thói quen mang chuyện của người khác ra bàn, hoặc nói chuyện phiếm.
Cùng một khoảng thời gian đó, thầy đang biến từng lời nói thành tài sản. Chúng tôi đang tiêu phí lời nói của chính mình, như tiêu một thứ tưởng là miễn phí.
Thầy cho chúng tôi một bài tập tự vấn, đến giờ tôi vẫn còn nghe văng vẳng: nếu có một chiếc máy ghi âm chạy suốt cả ngày của bạn, ghi lại từng câu bạn nói ra, bạn có dám bật lại nghe không? Những lời đó có giá trị cho người nghe không? Có giá trị cho chính bạn không? Nó đẩy bạn tiến lên, hay kéo bạn đi xuống, hay chỉ là những tiếng ồn?
Tôi im lặng, tự hỏi chính mình. Một ngày của tôi, bao nhiêu câu nói là gạch, là xi măng xây nên điều gì đó? Và bao nhiêu chỉ là tiếng động phát ra cho có, hay thậm chí là những nhát dao đâm vào người khác?
Nếu ai đó bật lại đoạn ghi âm hôm nay của bạn, bạn có dám nghe hết không?
Bài học 3: Sống tốt và trao giá trị — vì marketing cũng giống như cuộc sống
Buổi hôm đó, thầy giao một bài tập tôi không ngờ tới: đi xin backlink (liên kết trỏ về từ trang khác) của mọi người trong lớp. Nghe thì đơn giản. Chỉ là xin một cái link. Nhưng nó không đơn giản như bạn nghĩ.
Cái khoảnh khắc đứng trước người khác, nhờ họ giúp đỡ, lúc đó mới là lúc tôi vỡ ra. Không phải bài học nằm ở việc xin được bao nhiêu link. Nó nằm ở cảm giác ngượng ngùng đó. Suốt những ngày qua, mình đã sống tốt chưa? Đã trao giá trị cho những người xung quanh chưa? Hay chỉ khi cần một thứ gì đó — một mối quan hệ, một sự giúp đỡ, một cái backlink — mình mới sực nhớ ra là đáng lẽ phải vun đắp nó từ rất lâu trước đó?
Thầy nhắc đi nhắc lại một câu trong suốt khóa học, và câu đó cứ văng vẳng mãi trong đầu tôi: marketing cũng giống như cách bạn sống, bạn đã đủ tốt, đủ giá trị để khiến người khác nhớ về mình, nói về mình chưa?
Lời tri ân và một nhắc nhở nhỏ trước khi khép lại
Không phải một công thức AI nào, mà ba bài học rất con người ấy mới là thứ tôi mang về sau khóa IPS 16.
Gần 10 năm trước, thầy Phạm Thành Long đã thay đổi cách tôi nhìn về kinh doanh. Thầy không chỉ dạy tôi cách kiếm nhiều tiền hơn, mà còn khiến tôi dám nghĩ lớn hơn, dám đặt cho mình một tầm nhìn mà trước đó tôi chưa từng tin mình có thể chạm tới.
Bảy năm sau, điều thầy trao lại còn quý hơn cả những chiến lược kinh doanh.
Đó là một câu hỏi rất đơn giản: Đến cuối cuộc đời, ai sẽ nhớ đến mình? Và họ nhớ mình vì điều gì?
Không phải vì mình giàu có bao nhiêu.
Không phải vì mình sở hữu bao nhiêu doanh nghiệp.
Mà vì mình đã từng giúp được bao nhiêu người, tạo ra bao nhiêu giá trị và để lại điều gì tốt đẹp cho cuộc đời.
Thành công có thể khiến người khác biết đến bạn.
Nhưng chỉ có sự cho đi mới khiến người khác nhớ đến bạn.
Có lẽ, đó mới là bài học lớn nhất mà tôi nhận được trong 10 năm qua.
